اگر نتوانی خوب بنویسی، نمی توانی خوب فکر کنی. اگر نتوانی خوب فکر کنی، بقیه به جایت فکر خواهند کرد.

اسکار وایلد

فریبا اقدامی

10 بهمن 1395

تنوع و تکثر ویژگی جامعۀ ایران است. اگر قرار باشد برای مشکلات و زخم‌های این سرزمین درمانی جستجو شود، دیدن این گوناگونی، و تلاش برای شناخت پاره‌های مختلف آن، ضرورتی انکارناپذیر به نظرمی‌رسد.

ما چگونه این گوناگونی را می‌بینیم؟ با چه ابزارهایی رصد می‌کنیم؟ آیا تمامی طیف‌ها و گروه‌ها، تمامی پاره‌های مختلف این جامعه مجال و فرصت آشکارساختن خواسته‌ها و نیازهای خود را دارند؟ آیا اصلاً در وانفسای این روزها می‌توانیم به گسترۀ هزاررنگ این جامعه و نیازهایشان توجه کنیم؟ با مشکلات خود چه کنیم؟ چه ضرورت‌ها و دلایلی ما را از شناخت و برقراری ارتباط و گفتگو با این گستردگی ناگزیر می‌سازد؟

برای من که با آدم‌ها کتاب می‌خوانم و گفتگو می‌کنم و پیوسته سعی دارم همراه جهک، بستری بسازم برای تمرین مشارکت برای خود و مردم شهرم، برای من که هیچ راه حلی را برای تنگناهای جامعه ام بی‌نیاز و به دور از خواندن نمی‌دانم، این تکثر هزارپاره‌تر می‌نماید.

وقتی قرار است برای جمعی از دانشجویان یک دانشگاه داستانی بخوانم، می‌بایست نیازها و دغدغه‌های آنها را رصد کنم، گرفتاری‌ها و تنگناهاشان و پیشینۀ ارتباط‌شان با کتابخوانی. باید پیداکنم احتمالاً چه نوع داستان یا مقاله با چه موضوعاتی را می‌پسندند و با چه آثاری بهتر ارتباط می‌گیرند و و از خواندن چه مطالبی بیشتر لذت می‌برند. وقتی لابه‌لای صدها داستان یا مقاله می‌گردم، وقتی چشم‌هام و حوصله ام رنگ خستگی می‌گیرند، به خود نهیب می‌زنم که آشنایی و برقراری ارتباط با این جمع، تنها به نشست همخوانی محدود نمی‌شود. باید ساعت‌ها و ساعت‌ها، پیش و پس از نشست بخوانم، بیندیشم، بپرسم و پی بگیرم تا تصور روشن‌تری از آنها و از توان خود داشته‌باشم.

از مدت‌ها پیش به این فکر می‌کردم برای گروه‌هایی که نیاز ویژه دارند، می‌بایست فهرست‌های کتاب تدارک ببینم؛ فهرست کتاب برای معلمانی که میلی به خواندن ندارند یا آنها که میل دارند، اما تنگ حوصله اند و پرمشغله؛ فهرست کتاب دلخواه مهندسان یا پزشکان؛ فهرست کتاب برای هنرپیشگان و بازیگران...فهرست کتاب برای کودکان بیش فعال یا کودکان کار، یا نوجوانان کانون اصلاح و تربیت.

برای من که سروکارم پیوسته با روایت و خواندن است، فهم این هزارپارگی و تکثر، این جامعۀ چهل تکه، گاهی ختم می‌شود به تلاش برای طبقه‌بندی کتاب‌ها بر اساس نیازهای ویژه.

و اکنون اعتراف می‌کنم که حتماً می بایست فهرستی تدارک ببینم برای نانواهای عزیز! این آخری محصول اسباب‌کشی اخیرم به محله‌ای ست که یک نانوایی درجه یک در دو قدمی خانه ام دارد و خلاف تمامی سال‌ها نان خریدن به عهدۀ من گذاشته شده و نانواهای خونگرمِ محلۀ تازه، هربار طوری با من سلام علیک می‌کنند که انگار

دخترکی هستم با رفتار عجیب یا یک مسافر. به آنها لبخند می‌زنم و هربار در ذهنم جمله‌هایی را مرور می‌کنم تا همراه کتاب‌های اهدایی برایشان بگویم در روزهای آخر اسفند به بهانۀ عید.

اما جستجو و معرفی کتاب برای بیماران بس دشوار است، آن هم بیماران خاص.

یک هموطن نادیده‌ام قصد دارد برای بیماران سرطانی بیمارستانی در سیستان و بلوچستان کتابخانۀ شاید کوچکی تدارک ببیند و در جستجوی کتاب‌های مناسب برآمده‌است. یکی از اعضای جهک از ماجرا باخبر شد و من تهیۀ فهرست را به عهده گرفتم. معیارهای من برای انتخاب چنین بود:

کتاب‌ها تا حد امکان کم حجم و پرکشش باشند، در بازار کتاب موجود باشند، امیدبخش باشند یا ایده‌هایی قابل تأمل در باب زندگی و دشواری‌های آن ارائه کنند، کتاب‌ها لذت بخش وموضوعاتشان جالب باشند.

فهرست را در ادامه می‌آورم. حتم می‌دانم که کتاب‌های دیگری هم هستند که یا من هنوز نخوانده‌ام یا هنگام انجام این کار به یاد نیاورده‌ام. اگر کتابی را مناسب این گروه می‌دانید برای ما بنویسید تا این فهرست مفصل‌تر و کامل‌تر شود. و اگر هر پیشنهادی در زمینۀ تدارک فهرست برای گروه‌های خاص دارید، ما مشتاقانه و باافتخار می‌شنویم و قدر می‌دانیم.

1. به عبارت دیگر / جومپا لاهیری / نشر ماهی

2. انسان در جستجوی معنا / ویکتور فرانکل / انتشارات سمت

3. رؤیاهای انیشتن / آلن لایتمن / نشر چشمه

4. قصۀ جزیرۀ ناشناخته / ساراماگو / نشر مرکز

5. دیوانگی در بروکلین / پل استر / نشر افق

6. هیولا / پل استر / افق

7. شما که غریبه نیستید / مرادی کرمانی/ نشر معین

8. ته خیار / مرادی کرمانی/ نشر معین

8. سه مرد در قایق / جروم / نشر معین

9. زندگی عزیز / آلیس مونرو / نشر ماهی

10. مترجم دردها / جومپا لاهیری / ماهی

11. جاناتان مرغ دریایی / ریچارد باخ / امیرکبیر

12. دیوانه ای بالای بام / عزیز نسین / ققنوس

13. مگه توو مملکت شما خر نیس/ عزیز نسین / ققنوس

14. محمود و نگار/ عزیز نسین / ققنوس

15. ملت عشق / الیف شافاک / ققنوس

16.منم کوروش / الکساندر جووی / ققنوس

17. فیل در پرونده / نوشیچ / نشر کارنامه

18. انسان در جستجوی معنای غایی / فرانکل / نشر آشیان

19. کیمیاگر / پائولو کوئیلو / ثالث

20. استادان تبسم / داستان‌های طنز از نویسندگان مختلف / انتشارات مروارید

21. شوکران شیرین / داستان‌های طنز از نویسندگان مختلف / مروارید

22. طنزآوران امروز ایران / عمران صلاحی / مروارید

23. قصه‌های آسانسورچی / پوریا عالمی / مروارید

24. ماهی گربه را خورد / تورج رهنما / مروارید

25. یک لب و هزار خنده / عمران صلاحی / مروارید

26. یک دو سه طنز / رؤیا صدر / مروارید

27. سه‌شنبه‌ها با موری / میچ آلبوم / انتشارات قطره

28. داستان‌های نامنتظره / رولد دال / قطره

29. آدم‌های ناباب / هاینریش بل / قطره

30. شازده کوچولو / اگزوپری / انتشارات نگاه

31. مزدک / موریس سیماشکو / نگاه

32. داستان‌های بادآورده / احمد غلامی / نگاه

33. آدم‌ها / احمد غلامی / نگاه

34. خاطرات صفرخان / علی اشرف درویشیان / چشمه

35. تسلی بخشی‌های فلسفه / آلن دوباتن / ققنوس

36. انسان موجود یک روزه / اروین یالوم / ققنوس

37. ما نمی‌میریم / جوئل مارتین / جامی

38. انقلاب امید / اریک فروم / مروارید

39. گزیده شعر شفیعی کدکنی / مروارید

40. گزیده شعر فروغ فرخزاد / مروارید

41. گزیده شعر فریدون مشیری/ مروارید

42. گزیده شعر منوچهر آتشی / مروارید

43. گزیده شعر سیمین بهبهانی / مروارید

44. گزیده شعر احمد شاملو / مروارید

46. گزیده شعر بهمنی / مروارید

47. گزیده شعر قیصر امین‌پور / مروارید

48. گزیده شعر حمید مصدق / مروارید

49. گزیده شعر اخوان ثالث / مروارید

50. گزیده شعر سهراب سپهری / مروارید

51. کبریت خیس / صفاری / مروارید

52. بفرمایید بنشینید صندلی عزیز / اکبر اکسیر / مروارید

53. پستۀ لال سکوت دندانشکن است / اکبر اکسیر / مروارید

54. ما کو تا اونا شیم / اکبر اکسیر / مروارید

55. مالاریا / اکبر اکسیر / مروارید

56. شفای کوانتومی / دیپاک چوپرا / انتشارات بهجت

57. باران برای تو می‌بارد / یغما گلرویی / نگاه

58. چنین گفت زرتشت / نیچه / نشر آگه

59. پیامبر / جبران خلیل جبران / نشر آموت

60. کاروان امید / لسلی وینر / انتشارات گمان

61. فلسفۀ ترس / لارس اسوندسن / انتشارات گمان

62. بیماری / هوی کرل / انتشارات گمان

63. بخشودن / گارارد / انتشارات گمان

64. مرگ / تادمی / انتشارات گمان

65. من / مل تامپسون / انتشارات گمان

66. پرسه در حوالی زندگی / مصطفی مستور / چشمه

67. بی بال پریدن / قیصر امین‌پور / افق

68. راه عشق / ایسواران / ققنوس

69. داستان‌هایی از گنجینۀ خرد چین / نشر معین

70. نیایش / گاندی / نشر نی

71. آدمیان و سرزمین‌ها / مارگارت مید / نی

72. تغییر ذهن‌ها / هوارد گاردنر / نی

73. سرگذشت من / چاپلین / نی

74. شش اثر / کریستین بوبن / نی

75. من رؤیایی دارم / یغما گلرویی / نگاه

76. سرگذشت حاجی بابای اصفهانی / جیمز موریه / نگاه

77. خاطرات شازده حمام / پاپلی یزدی

78. تو همانی که می اندیشی / جیمز آلن / قطره

79. هنر درمان / اروین یالوم / قطره

80. عطیۀ برتر / پائولو کوئیلو / کاروان

81. چون رود جاری باش / پائولو کوئیلو / کاروان

82. عشق، رقص زندگی / اوشو / آویژه

83. از دولت عشق / کاترین پاندر / روشنگران

84. تغذیۀ مناسب برای بیماران سرطانی / انجمن امداد

85. نکات تغذیه‌ای، قبل، در طول درمان و بعد از درمان سرطان/ بنیاد امور بیماری‌های خاص

امروز: س 03 05 96