نُه فرایندی که وقتی می‌خوانیم در ذهن ما شکل می‌گیرد

مترجم: مریم فرمند

تاثیر خواندن بر مغز

هر دوستدار کتابی می‌تواند به شما بگوید: غرق شدن در رمانی عالی، تجربه‌ای بی‌نظیر است که مغز شما را با خیال و هیجانات سرشار و حتا احساساتتان را زنده می‌کند. این به نظر غیرممکن می‌رسد، اما شواهد واقعی و سفت‌وسختی وجوددارد که وقتی کتاب می‌خوانید، این اتفاق‌ها در مغز شما رخ می‌دهد. درواقع با خواندن می‌توانیم به شکل پایداری ساختار مغزمان را تغییر دهیم، بیشتر همدلی کنیم و حتا مغزمان را با این تصور گول‌بزنیم که آنچه را که فقط خوانده‌ایم، انگار تجربه کرده‌ایم.

ما در ذهنمان بی‌اختیار تصویر می‌سازیم:

خواندن کتاب‌هایی که تخیلی زنده و روشن دارند، نه تنها لذت‌بخش است، بلکه به ما اجازه می‌دهد که جهان‌هایی در ذهن‌مان بسازیم. اما  آیا می‌دانستید بدون اینکه شما عامدانه بخواهید این اتفاق می‌افتد؟محققان دریافته‌اند که تصویرسازی ذهنی صرفاً خودکار و غیر ارادی‌ ست. شرکت‌کنندگان یک آزمایش، عکس‌های اشیا را سریعتر از خواندن جمله‌ای که آن اشیا را تصویر می‌کرد، تشخیص می‌دادند. این نشان می‌دهد وقتی جمله‌ای را می‌خوانیم، تصاویری از اشیا را به‌طور خودکار در ذهنمان می‌سازیم.

کلماتِ بیان شده موجب فعالیت مغزتان می‌شود:

منتقدان قاطعانه کتاب‌های صوتی را به عنوان تجربه‌ای فرعی برابر خواندن رد می‌کنند،  اما تحقیقات نشان می‌دهد که عمل گوش کردن به داستان می‌تواند باعث فعال شدن مغز شود. وقتی داستانی را برای ما تعریف می‌کنند، نه تنها بخشِ پردازشِ زبانِ مغزمان فعال می‌شود، بلکه بخش‌های تجربی مغزمان هم انگار جانی دوباره می‌گیرند. در مورد غذا می‌شنوید؟کُرتکس حسی‌تان روشن می‌شود، درحالی‌که حرکت، کرتکس حرکتی را فعال می‌کند. شاید فکر کنید که این تنها محدود به کتاب‌های صوتی یا خواندن است، اما متخصصین  تأکید می‌کنند که مغزهای ما پیوسته در طول روز در معرض قصه و داستان قراردارد. درواقع محقق،جرمی هسو Jeremy Hsu ، می‌گوید:” 65% گفتگوهای ما را شایعات و داستان‌های شخصی تشکیل می‌دهد.” پس از این به قصۀ دراز و جزیی همکارتان درمورد تعطیلاتش گوش کنید. به صحبت‌های رادیو گوش کنید یا به کتاب صوتی در ماشین. این‌ها تمرین خوبی برای مغزتان است.

خواندن درمورد تجربه‌ها تقریباً همانند و برابر با تجربه‌کردنشان است:

آیا هرگز با داستانی چنان ارتباط برقرارکرده‌اید که گویی آن را در زندگی واقعی تجربه می‌کنید؟دلیل خوبی وجوددارد که چرا مغزتان در واقع باور دارد که آن را تجربه کرده‌اید!

هنگامی که می‌خوانید، مغز تفاوتی بین آنچه می‌خوانید و آنچه واقعاً تجربه می‌کنید، نمی‌گذارد. چه در حال خواندن چه در حال تجربه کردن باشید، مناطق مشابه مغزی تحریک می‌شود. رمان‌ها می‌توانند وارد افکار و احساسات ما شوند. درحالی‌که می‌توانید وارد بازی واقعیت مجازی در مرکز خرید شوید و خوش بگذرانید، اما به نظر می‌رسد، دست کم برای مغزتان، خواندن تجربۀ واقعیت مجازیِ اصیلی ست.

سبک‌های مختلف خواندن، الگوهای مختلفی در مغز می‌سازد:

هر نوع خواندن مغز را تحریک می‌کند، اما انواع متفاوت خواندن، تجربه‌های متفاوتی با فواید مختلف به دست می‌دهد. محققان دانشگاه استنفورد دریافته‌اند که خواندن، به‌خصوص خوانشِ متن‌های ادبی به مغز تمرینی برای  فعالیت‌های شناختی پیچیدۀ چندگانه می‌دهد، درحالی‌که خواندنِ لذت‌بخش جریان خون را در ناحیه‌های مختلف مغز افزایش می‌دهد. آنها به این نتیجه رسیدند که خواندن یک رمان و بررسی ادبیِ آن و فکرکردن درمورد ارزش‌هایش، برای مغز تمرینی مفید و اثربخش‌تر از خواندنِ لذت جویانۀ صرف است.

آموختن زبان‌های جدید می‌تواند باعث رشد مغز شما شود:

آیا می‌خواهید یک تمرین حسابی برای مغزتان تدارک ببینید؟ کافی ست تا یک رمان خارجی بخوانید. پژوهشگران در دانشگاه لوند سوئد دانشجویانی از دانشکدۀ نیروهای نظامی سوئد را مورد بررسی قراردادند، اینجا جایی ست که یادگیری زبان در سطح پیشرفته امری عادی به حساب می‌آید. این در مورد دانشجویان علوم شناختی و پزشکی در دانشگاه اومئا نیز صادق است. هر دو گروه پیش و بعد از یک دورۀ آموزشیِ سنگینِ سه ماهۀ زبان، تحتِ اسکن مغزی قرار گرفتند. با کمال تعجب دانشجویان رشد مغزی در دو ناحیۀ هیپوکامپ و قشر مخ داشتند و دیده شد که میزان رشد کاملاً وابسته به میزان تلاشی بود که دانشجویان برای آموختن زبان از خود نشان‌داده‌بودند.

مغز شما برای خواندن کتاب‌های الکترونیکی در هفت روز سازگاری مناسب را پیدا می‌کند:

اگر همیشه به مطالعۀ کتاب‌های چاپی پرداخته‌اید، برداشتن یک کتاب‌خوان الکترونیکی ممکن است در ابتدا حس بدی به شما بدهد. اما متخصصان اصرار دارند که ذهن شما فارغ از سن و اینکه چه مدت به خواندن روی کاغذ عادت کرده‌باشید، می‌تواند به سرعت با فناوری جدید سازگار شود. درحقیقت ذهن بشر به فناوری‌های جدید مثل خواندن با کتاب‌‌خوان، در مدت هفت روز سازگاری پیدامی‌کند.

ساختار‌های داستانی و روایی ذهن‌ ما را برمی‌انگیزد تا خطی فکر کند و بازۀ توجهات ما را گسترش می‌دهد:

داستان‌ها آغاز، میانه و پایان دارند و این همان چیزی ست که برای ذهن ما مناسب است. با این ساختار ذهن ما ترغیب می‌شود تا به صورت خطی و در توالی رخداد‌ها فکر کند و علت‌ها و معلول‌ها را به هم مرتبط سازد. هر چه بیشتر بخوانید، ذهنتان بیشتر می‌تواند این خط فکری را به دست آورد. دانشمندان نوروساینس از والدین می‌خواهند تا این موضوع را در نظر بگیرند و تا جای ممکن برای کودکان کتاب بخوانند. هنگام انجام چنین کاری ساختار روایی و داستانی را در ذهن‌های جوان جامی‌اندازید، آن هم زمانی که ذهن انطباق‌پذیری و ظرفیت بیشتری برای گسترش بازۀ توجه دارد.

خواندن متون ساختار مغزی شما در جهات خوبی تغییر می‌دهد:

هیچ‌کس به‌طور ذاتی توانا به خواندن متن نیست. کسانی که در این مهارت ضعف دارند، ممکن است هیچگاه به صورت واقعی لذت خواندن متون را درنیابند. اما آنها می‌توانند یادبگیرند تا خوانشگرِ بهتری شوند و در این مهارت‌آموزی، مغز‌های آنها حقیقتاً تغییر می‌کند. در یک دورۀ آموزشی شش ماه خوانش متون، دانشمندان دریافتند که حجم جسم سفید در ناحیۀ زبانی مغز واقعاً افزایش یافته‌است. سپس آنها نشان‌ دادند که ساختار مغز می‌تواند با این نوع آموزش‌ها ارتقا یابد. این موضوع هرچه بیشتر بر اهمیت مطالعه تأکید می‌کند.

خواندنِ عمیق باعث می‌شود تا بتوانیم بهتر با دیگران هم‌ذات‌پنداری کنیم:

حس فوق‌العادهۀ غرق شدن در یک کتاب و تجربۀ اتفاقات آن می‌تواند موجب تغییر فیزیکی مغز ما شود. هرچقدر با وقایع احساسی و ذهنی موجود در کتاب همراه می‌شویم، در نتیجۀ یک مطالعۀ عمیق و احساس‌کردن آنچه که شخصیت‌ها در طول داستان حس می‌کنند، سرشار از لذت می‌شویم و این موضوع باعث می‌شود تا بتوانیم خیلی بیشتر با مردم در زندگی واقعی‌مان هم‌ذات‌پنداری کنیم و آگاه‌تر و هوشیارتر به زندگی‌های یکدیگر باشیم.

منبع: www.oedb.org